Przebarwienia skóry – jak powstają i jak je rozjaśnić?

Przebarwienia to jedne z najczęściej występujących defektów skórnych – według badania z 2025 roku przeprowadzonego na 48 tys. osób dorosłych pochodzących z 34 krajów występowały one u aż 50% z nich! Choć najczęściej nie mają wpływu na zdrowie, to są istotne w kontekście jakości życia i samooceny. Z niniejszego artykułu dowiesz się, jak powstają przebarwienia, jakie są ich rodzaje oraz jak skutecznie je rozjaśnić.

Skąd się biorą przebarwienia?

Kolor skóry zależy od ilości i rozmieszczenia melaniny, czyli naturalnego pigmentu skóry wytwarzanego przez melanocyty pod wpływem enzymu tyrozynazy w procesie melanogenezy. Melanina pełni funkcję ochronną przed promieniowaniem UV, jednak jeśli proces jej syntezy zostanie zaburzony, na skórze zaczynają pojawiać się przebarwienia. Promieniowanie słoneczne, zaburzenia hormonalne czy predyspozycje genetyczne mogą nadmiernie pobudzać melanocyty do produkcji melaniny. Jej nadmiar z kolei zaczyna się gromadzić miejscowo, a w efekcie pojawia się widoczna zmiana pigmentacyjna.

Jakie są przyczyny powstawania przebarwień?

Przebarwienia powstają pod wpływem wielu różnych czynników, a najczęściej połączenia kilku z nich. Do najważniejszych należą:

promieniowanie UV,
zaburzenia i zmiany hormonalne m.in. ciąża, menopauza czy choroby tarczycy,
stosowanie niektórych leków: antybiotyków, NLPZ czy antykoncepcji hormonalnej, która zwiększa wrażliwość melanocytów na promieniowanie UV i nasila aktywność tyrozynazy,
przyjmowanie ziół, np. dziurawiec, nagietek, skrzyp, rumianek,
stany zapalne skóry i pozostałości po nich: są skutkiem nadprodukcji melaniny w trakcie procesu gojenia,
procesy oksydacyjne: wolne rodniki powstające w wyniku ekspozycji na promieniowanie UV czy stres środowiskowy zwiększają aktywność tyrozynazy.

Rodzaje przebarwień skóry – jak je rozpoznać?

Przebarwienia na skórze

W dermatologii wyróżnia się kilka podstawowych typów przebarwień:

Piegi – drobne zmiany pigmentacyjne (2–5 mm), które najczęściej pojawiają się u osób z jasną karnacją. Najczęściej są uwarunkowane genetycznie i pojawiają się w dzieciństwie lub okresie dojrzewania, a z czasem mogą samoistnie zaniknąć. Ich barwa mocno związana jest z promieniowaniem UV: często latem są ciemniejsze, a zimą jaśnieją i nieraz stają się niemal niewidoczne.
Melazma (ostuda) – objawia się jako symetrycznie występujące brązowe przebarwienia – najczęściej na policzkach, czole, nosie czy pod oczami. Jest spowodowana zaburzeniami hormonalnymi i występuje głównie u kobiet.
Przebarwienia pozapalne – powstają w wyniku stanów zapalnych, urazów czy trądziku i można je podzielić na:

PIE (post inflammatory erythema – rumień pozapalny) – świeże różowe lub czerwone przebarwienia, które nie są efektem kumulacji melaniny, a następstwem rozszerzenia naczyń krwionośnych.
PIH (post inflammatory hyperpigmentation – przebarwienie pozapalne) – przebarwienia PIE mogą się utrwalić pod wpływem promieniowania UV i zmienić w brązowe PIH.

Plamy soczewicowate – są wyraźnie większe od piegów i najczęściej pojawiają się na twarzy, dekolcie i ramionach u osób między 30. a 50. rokiem życia. Ich obecność to zazwyczaj efekt fotostarzenia, czyli wieloletniego wystawiania skóry na słońce bez odpowiedniej ochrony UV.

Klasyfikacja przebarwień ze względu na głębokość

Warto również wspomnieć o podziale ze względu na głębokość występowania. Wyróżniamy:

Przebarwienia naskórkowe – są to przebarwienia płytkie występujące w naskórku. Najczęściej mają kolor brązowy i łatwo je rozjaśnić.
Przebarwienia skórne – umiejscowione są w skórze właściwej i głębokich warstwach naskórka. Ze względu na głębokie umiejscowienie melaniny i w efekcie rozproszenie światła widoczne są jako niebieskawe lub szarawe plamy. Ich redukcja jest bardzo trudna i najczęściej do ich usunięcia niezbędne są zabiegi.

Jak rozjaśnić przebarwienia?

Walka z przebarwieniami nie jest szybka ani łatwa – stosowane produkty potrzebują czasu oraz regularności w stosowaniu. Rozjaśnianie przebarwień powinno być stopniowe i polegać na hamowaniu melanogenezy oraz przyspieszeniu wymiany komórkowej naskórka. Pierwsze efekty powinny być zauważalne po 4-8 tygodniach kuracji. Najlepsze rezultaty przynoszą substancje o działaniu:

hamującym aktywność tyrozynazy (inhibitory tyrozynazy) – zapobiegają pojawieniu się nowych przebarwień poprzez hamowanie produkcji melaniny;
przyspieszającym złuszczanie i odnowę naskórka – przyspiesza redukcję nagromadzonej melaniny.

Najlepsze składniki aktywne na przebarwienia

Witamina C – jest silnym antyoksydantem, który nie tylko neutralizuje wolne rodniki indukujące melanogenezę, ale również hamuje aktywność tyrozynazy i sprzyja wyrównaniu kolorytu skóry. Na szczególną uwagę zasługuje pochodna witaminy C rozpuszczalna w tłuszczach, czyli tetraizopalmitynian askorbylu (INCI: Ascorbyl Tetraisopalmitate), która w badaniu (Ochiai, 2006) w stężeniu 3% po 3 tygodniach stosowania wyraźnie rozjaśnia przebarwienia wywołane promieniowaniem UVB.
Arbutyna – jest inhibitorem tyrozynazy, czyli ogranicza syntezę melaniny w melanocytach. Badania (Ertam, 2008) wykazały zmniejszenie zawartości melaniny w skórze o 79% po stosowaniu arbutyny w stężeniu 1% przez 6 miesięcy. Z kolei przy stosowaniu 10% roztworu arbutyny przez 15 dni przebarwienia wywołane promieniowaniem UV zmniejszyły się o 43,5%.
Glutation – hamuje tyrozynazę na trzy sposoby: bezpośrednio poprzez chelatację (wiązanie) miedzi, która jest niezbędna w procesie produkcji melaniny, zakłócając transfer tyrozynazy do premelanosomów oraz pośrednio przez działanie antyoksydacyjne. 56% badanych zauważa rozjaśnienie skóry po stosowaniu kremu z 2% glutationu (Kumar, 2019).
Azeloglicyna – powstaje z połączenia kwasu azelainowego i glicyny, dzięki czemu łączy właściwości kwasu azelainowego, czyli hamowanie melanogenezy (kwas azelainowy jest dobrze znanym inhibitorem tyrozynazy) oraz działanie przeciwzapalne, z lepszą tolerancją.
Ekstrakt z lukrecji – jest źródłem glabrydyny, czyli izoflawonoidu, który jest naturalnym inhibitorem tyrozynazy.

Najlepsze składniki aktywne na przebarwienia

W pielęgnacji skóry z przebarwieniami warto również stosować składniki antyoksydacyjne, takie jak astaksantyna, resweratrol oraz łagodzące i regenerujące: pantenol, ceramidy, ekstrakt z prawoślazu, składniki NMF – naturalnego czynnika nawilżającego (np. aminokwasy czy sodium PCA – sól sodowa kwasu piroglutaminowego).

Należy też stosować filtry przeciwsłoneczne oraz nie zapominać o ich reaplikacji – promieniowanie UV to główny czynnik odpowiedzialny za przebarwienia.

Co powinna zawierać pielęgnacja przeciw przebarwieniom?

Skuteczna pielęgnacja rozjaśniająca przebarwienia powinna opierać się na produktach:

Hamujących aktywność tyrozynazy – zapobiegają powstawaniu przebarwień.
O działaniu antyoksydacyjnym – chronią skórę przed stresem oksydacyjnym wywołanym wolnymi rodnikami, gdyż je neutralizują.
Nawilżających, kojących i regenerujących – pozwalają zapewnić skórze równowagę w trakcie kuracji rozjaśniających.
Chroniących przed promieniowaniem UV – promieniowanie słoneczne jest głównym czynnikiem powodującym przebarwienia.

Polecane produkty na przebarwienia od Slavia Cosmetics

Kosmetyki na przebarwienia Slavia Cosmetics

W ofercie marki Slavia znajdziesz produkty, które świetnie sprawdzą się w pielęgnacji skóry z przebarwieniami:

Serum na przebarwienia z kapsułkowaną arbutyną – zawiera kompleks arbutyny, glutationu i witaminy C w formie liposomalnej, azeloglicynę oraz olejowy kompleks łączący w sobie synergiczne działanie trzech roślin: lukrecji, prawoślazu i otrębów ryżowych, a do tego astaksantynę, fermentowany resweratrol i pantenol. To kompleksowy produkt jednocześnie rozjaśniający istniejące przebarwienia i zapobiegający pojawieniu się nowych, a także dbający o nawilżenie i elastyczność skóry.

Przeprowadzone badania udowodniły, że serum zmniejsza przebarwienia i rozjaśnia skórę nawet o 35% oraz ujednolica koloryt skóry nawet o 27% po 8 tygodniach stosowania!

Rozświetlający krem do twarzy z witaminą C – zawiera 3% rozpuszczalnej w tłuszczach pochodnej witaminy C – Ascorbyl Tetraisopalmitate, która jest skuteczna w redukcji przebarwień i zaczerwienień już w stężeniu 1%. Dodatkowo w składzie obecne są: naturalny kompleks napinający zapewniający natychmiastowy efekt bankietowy (optyczne wygładzenie i napięcie skóry) oraz ekstrakt z kwiatów kasztanowca, który zmniejsza widoczność zmarszczek, ujędrnia i wygładza skórę. Formuła kremu wzbogacona jest również o składniki nawilżające i kojące: betainę, sodium PCA czy kwas hialuronowy. Krem chroni skórę przed negatywnym wpływem czynników zewnętrznych, stresem oksydacyjnym oraz oznakami zmęczenia.

Badania wykazały, że krem po 4 tygodniach stosowania zmniejsza przebarwienia nawet o 21% i redukuje rumień aż do 49%.

Antyoksydacyjne serum z witaminą C – zawiera 3% Ascorbyl Tetraisopalmitate oraz 2% witaminy E w mieszance olejów m.in. arganowego, makadamia, z maku czy z pestek malin. Zapewnia działanie rozświetlające, rozjaśniające przebarwienia oraz wygładzające i wzmacniające skórę.

Badania potwierdziły działanie zmniejszające przebarwienia nawet o 50% oraz redukujące rumień do 10% po 4 tygodniach stosowania.

Podsumowanie

Na rozwój przebarwień wpływa wiele czynników – od promieniowanie UV, przez predyspozycje genetyczne i zmiany hormonalne, aż po stres oksydacyjny i naturalne procesy starzenia się skóry. Skuteczna pielęgnacja na przebarwienia nie powinna ograniczać się wyłącznie do rozjaśniania, ale także ograniczać produkcję melaniny oraz chronić skórę przed czynnikami ją nasilającymi (np. promieniowanie UV). Bardzo ważne jest łączenie składników aktywnych działających na różnych etapach powstawania przebarwień z konsekwentną ochroną przeciwsłoneczną. Warto pamiętać, że nawet najlepiej dopasowana pielęgnacja potrzebuje czasu, dlatego w redukcji przebarwień ważna jest cierpliwość i regularność w stosowaniu – dzięki nim istniejące przebarwienia ulegną stopniowemu rozjaśnieniu, a nowe nie będą się pojawiać na skórze.

Autor: technolog dr Marta Karman

Źródła: