Współczesna kosmetologia coraz częściej odchodzi od intensywnych, drażniących metod złuszczania na rzecz strategii, które wspierają naturalne mechanizmy odnowy skóry oraz integralność jej bariery ochronnej. W tym kontekście rośnie zainteresowanie składnikami o działaniu wielokierunkowym, łączącymi dobrą tolerancję z mierzalnym wpływem na funkcjonowanie skóry. Jednym z takich składników jest kwas bursztynowy (succinic acid), który znajduje zastosowanie zarówno w pielęgnacji skóry problematycznej, jak i dojrzałej oraz wrażliwej.
Historia kwasu bursztynowego: Od „Ducha Bursztynu” do nowoczesnej nauki
Kwas bursztynowy (łac. acidum succinicum) to związek o długiej historii obecności w medycynie i kosmetologii. Po raz pierwszy został wyizolowany w XVI wieku w procesie destylacji bursztynu. W literaturze alchemicznej i medycznej XVI–XVII wieku bursztyn bywał określany mianem „Ducha bursztynu” (spiritus succini), co odzwierciedlało ówczesne przekonanie o jego szczególnych właściwościach biologicznych.
Choć historyczne zastosowania miały charakter empiryczny, obserwacje te zapoczątkowały zainteresowanie kwasem bursztynowym, które z czasem znalazło swoje uzasadnienie w badaniach laboratoryjnych. Współczesna kosmetologia interpretuje to dziedzictwo przez pryzmat biologii skóry, biochemii komórki oraz badań in vitro i ex vivo, łącząc tradycję z aktualną wiedzą naukową.
Biofermentacja: nowoczesna metoda pozyskiwania kwasu bursztynowego
Tradycyjnie kwas bursztynowy pozyskiwano z bursztynu naturalnego. Współcześnie coraz częściej stosuje się biofermentację - proces, w którym mikroorganizmy przekształcają surowce pochodzenia roślinnego w kwas bursztynowy.
W porównaniu do przemysłowej syntezy chemicznej, która może wykorzystywać surowce petrochemiczne, biofermentacja umożliwia uzyskanie kwasu bursztynowego o wysokiej czystości i dobrej kompatybilności ze skórą. Proces ten jest również korzystniejszy środowiskowo, co wpisuje się w aktualne trendy zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnej produkcji surowców kosmetycznych.

Mechanizm działania: wsparcie funkcji skóry w ujęciu kosmetologicznym
Kwas bursztynowy jest naturalnym metabolitem cyklu Krebsa – kluczowego szlaku biochemicznego odpowiedzialnego za wytwarzanie energii w komórkach. W kosmetologii jego działanie rozpatruje się jednak wyłącznie w kontekście aplikacji miejscowej i oddziaływania na struktury skóry.
Stosowany w formulacjach kosmetycznych kwas bursztynowy działa przede wszystkim na poziomie naskórka oraz płytkich warstw skóry, wspierając jej równowagę, komfort i odporność na czynniki środowiskowe. Dostarczany zewnętrznie wykazuje działanie wielokierunkowe:
Działanie anti-aging
Proces starzenia skóry wiąże się m.in. z postępującym osłabieniem struktury kolagenowej oraz wzrostem aktywności enzymów odpowiedzialnych za degradację składników macierzy pozakomórkowej, takich jak metaloproteinazy (MMP-1 i MMP-3). Ich nadmierna aktywność sprzyja utracie jędrności, elastyczności i gładkości skóry.
Badania laboratoryjne wskazują, że kwas bursztynowy może oddziaływać na fibroblasty skóry - komórki kluczowe dla utrzymania prawidłowej struktury skóry właściwej. W modelach in vitro obserwowano jego wpływ na szlaki komórkowe związane z procesami zapalnymi oraz przebudową macierzy pozakomórkowej, które pośrednio uczestniczą w regulacji aktywności metaloproteinaz.
Dzięki temu kwas bursztynowy jest postrzegany jako składnik, który wspiera integralność strukturalną skóry i jej zdolność do zachowania elastyczności oraz gładkości, wpisując się w nowoczesne podejście do pielęgnacji przeciwstarzeniowej opartej na wspieraniu naturalnych funkcji skóry.
Działanie przeciwtrądzikowe
Kwas bursztynowy wykazuje aktywność wobec Cutibacterium acnes, co może sprzyjać utrzymaniu równowagi mikrobiomu skóry problematycznej. W kosmetykach pielęgnacyjnych może pomagać w normalizacji wydzielania sebum bez nadmiernego przesuszania skóry.
Właściwości antyoksydacyjne
Związek ten wykazuje zdolność do ograniczania skutków stresu oksydacyjnego, co ma szczególne znaczenie w pielęgnacji skóry narażonej na zanieczyszczenia środowiskowe, promieniowanie UV oraz stres miejski.
Łagodne działanie złuszczające
W odpowiednio dobranych stężeniach kwas bursztynowy wykazuje delikatne właściwości keratolityczne, pomagając usuwać martwe komórki naskórka i poprawiać teksturę skóry, bez wywoływania silnych podrażnień.
Potencjalne wsparcie metabolizmu komórkowego
Kwas bursztynowy jest naturalnym metabolitem cyklu Krebsa. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że egzogenne podanie kwasu bursztynowego może zwiększać aktywność enzymów cyklu Krebsa i fosforylację oksydacyjną, co prowadzi do wzrostu syntezy ATP i aktywności mitochondrialnej w modelach komórkowych. Te obserwacje sugerują, że kwas bursztynowy może wspierać metabolizm komórkowy i energetyzować skórę na poziomie komórkowym, co przekłada się na potencjalny efekt rewitalizacji i poprawy kondycji skóry.
Kwas bursztynowy a kwas salicylowy i glikolowy - porównanie
Choć kwas bursztynowy często zestawia się z popularnymi kwasami AHA i BHA, jego profil działania jest unikalny. Łączy on łagodne właściwości złuszczające z funkcjami wspierającymi kondycję skóry i jej regenerację, co wyróżnia go wśród klasycznych kwasów stosowanych w kosmetologii:
- W porównaniu z kwasem salicylowym (BHA): Kwas salicylowy charakteryzuje się głęboką penetracją porów, co sprawia, że jest skuteczny w kontroli niedoskonałości skóry trądzikowej. Jednocześnie jego stosowanie może prowadzić do przesuszenia skóry oraz osłabienia bariery ochronnej. Kwas bursztynowy oferuje działanie przeciwbakteryjne i seboregulujące na podobnym poziomie, ale przy tym działa łagodniej - wspiera naturalną regenerację skóry i jej nawilżenie, minimalizując ryzyko podrażnień.
- W porównaniu z kwasem glikolowym (AHA): Kwas glikolowy, ze względu na niewielką cząsteczkę i silne właściwości keratolityczne, często powoduje pieczenie, zaczerwienienie i płatowe złuszczanie naskórka. Kwas bursztynowy działa w sposób bardziej łagodny - delikatnie usuwa martwe komórki, nie wywołując stanu zapalnego ani dyskomfortu. Jego działanie wspiera odnowę komórkową i poprawę kondycji skóry, co w praktyce kosmetologicznej przekłada się na efekt wygładzenia i rozświetlenia, z zachowaniem równowagi skóry i wysokiej tolerancji, nawet przy regularnym stosowaniu.
Ekspercka formuła: Peeling Slavia Cosmetics

Biofermentowany kwas bursztynowy stał się filarem wygładzającego peelingu kwasowego Slavia Cosmetics, który łączy skuteczne złuszczanie z wyjątkową łagodnością, co sprawia, że jest odpowiedni nawet dla skóry wrażliwej i problematycznej.
Formuła peelingu została wzmocniona delikatnymi kwasami: migdałowym, szikimowym, mlekowym i winowym, które złuszczają naskórek nieinwazyjnie, zapewniając gładkość i odświeżenie skóry. W składzie znajdują się także składniki łagodzące i nawilżające – arginina, pantenol i ektoina – które wzmacniają barierę skóry i wspierają regenerację.
Badania aparaturowe potwierdziły jego skuteczność:
- Redukcja martwych komórek naskórka nawet o 37%.
- Zmniejszenie zaczerwienień aż o 17%.
- Wyraźna poprawa wyglądu niedoskonałości skóry.
- Wygładzenie i rozświetlenie skóry.
Dla kogo peeling z kwasem bursztynowym jest idealny?
- Skóra zmęczona i narażona na czynniki środowiskowe,
- Skóra problematyczna i trądzikowa,
- Skóra wrażliwa i reaktywna,
- Skóra dojrzała.
Podsumowanie
Kwas bursztynowy jest nowoczesnym, dobrze tolerowanym składnikiem kosmetycznym, który wspiera równowagę skóry, jej komfort oraz wygląd powierzchniowy. Jego zastosowanie w formulacjach kosmetycznych łączy bezpieczeństwo, skuteczność i możliwość stosowania w pielęgnacji skóry wrażliwej, problematycznej i narażonej na stres środowiskowy.
Bibliografia:
- Wang, Y., i in. (2014). Succinic acid isolated from Propionibacterium acnes as an anti-inflammatory agent. „Scientific Reports”, 4(1), 7478.
- Park, S. Y., i in. (2024). Succinic acid promotes adipogenesis and IGF-1 secretion in human adipose-derived stem cells and skin fibroblasts. „Scientific Reports”, 14(1).
- Fisher, G. J., et al. (2002). Mechanisms of photoaging and chronological skin aging. Archives of Dermatology, 138(11), 1462–1470.
- Tretter, L., i in. (2016). Succinate: a de facto terminal electron acceptor in mitochondria. „Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Bioenergetics”.
- Perianova, I. (2015). Redermalization: The synergistic effect of succinic and hyaluronic acid. „Journal of Aesthetic Dermatology”.
- Dessie, W., i in. (2020). Succinic acid – A run-through of the latest perspectives of production from renewable biomass. „Renewable and Sustainable Energy Reviews”, 131, 110027.
- Cok, B., i in. (2014). Succinic acid production derived from renewable resources: an environmental life cycle assessment. „Industrial & Engineering Chemistry Research”, 53(12).
- Theunissen, L., & Courbes, F. (2016). Succinic acid: a promising multi-functional ingredient for cosmetic and personal-care applications. „Household and Personal Care Today”, 11(2).