Egzosomy w dzisiejszych czasach reprezentują przełomową technologię w dziedzinie kosmetyki i dermatologii estetycznej, tym samym stanowią innowacyjne podejście do regeneracji skóry oparte na naturalnych mechanizmach komunikacji międzykomórkowej. Niegdyś popularne jedynie w gabinetach kosmetycznych a dzisiaj królują także w preparatach pielęgnacji domowej.

Czym są egzosomy?

Te maleńkie pęcherzyki, trzykrotnie nagrodzone Nagrodą Nobla, odkryte zostały w latach 60. XX wieku. W ostatnim czasie otwierają nowe perspektywy w walce z objawami starzenia się skóry, oferując skuteczność porównywalną z terapiami komórkami macierzystymi, gdzie wykorzystanie ich nie jest objęte żadnym ryzykiem.

Egzosomy w swej budowie przypominają pęcherzyki zewnątrzkomórkowe o średnicy 30-200 nanometrów i wydzielane przez wszystkie typy komórek eukariotycznych (mających jądra komórkowe).

Struktura egzosomu składa się z podwójnej warstwy lipidowej otaczającej cenne cząsteczki biologiczne.

Egzosomy pełnią rolę nośników i przekaźników informacji biologicznej między komórkami, co czyni je niezwykle ważnymi w procesach regeneracyjnych i pielęgnacyjnych skóry. W skrócie, można powiedzieć, że niosą bioaktywny „ładunek" w postaci kompleksowej mieszaniny:

• białek strukturalnych, które są elementem budulcowym
• około 400 lipidów bioaktywnych (cholesterol, fosfolipidy, sfingolipidy)
• blisko 600 rodzajów kwasów nukleinowych (mRNA, miRNA, RNA)
• aż 1000 różnych czynników wzrostu (EGF, FGF, VEGF, TGF-β, PDGF), które odpowiedzialne są za procesy podziału lub różnicowania komórek
• 19 różnych aminokwasów
• 4 rodzaje koenzymów
• kwasu hialuronowego
• cytokin, które tworzą grupę białek odgrywających rolę w sygnalizacji międzykomórkowej

W kosmetyce wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów egzosomów, a ich pochodzenie i skład mają kluczowe znaczenie dla ich działania i skuteczności. Wybór rodzaju egzosomów zależy od celu terapii oraz potrzeb skóry. W kosmetykach dominują głównie egzosomy ludzkie i roślinne, a także roślinno-bakteryjne, które różnią się profilem molekularnym oraz potencjałem działania regeneracyjnego i przeciwstarzeniowego.

Ze względu na pochodzenie egzosomy możemy podzielić na:

• ✓ Egzosomy ludzkie - pozyskiwane z różnych typów ludzkich komórek, m.in. fibroblastów, keratynocytów oraz komórek macierzystych (np. pępowiny)
• ✓ Egzosomy zwierzęce - pozyskiwane np. z komórek macierzystych ssaków, które są mniej popularne ze względu na obawy dotyczące bezpieczeństwa, regulacji oraz potencjalnego działania
• ✓ Egzosomy roślinne - pozyskiwane z roślin np. z aloesu, wąkroty azjatyckiej, żeń-szenia czy róży damasceńskiej (idealne dla kosmetyków wegańskich). Działają antyoksydacyjnie oraz wspierają regenerację skóry. Ich przewagą jest wyższa stabilność, łatwiejsza produkcja na skalę przemysłową oraz co ważne zgodność z regulacjami UE.
• ✓ Egzosomy bakteryjne - to ta grupa, która stanowi najciekawsze odkrycie, a szczególnie egzosomy, które pochodzą z bakterii probiotycznych Lactobacillus spp. Są niezwykle kompatybilne z keratynocytami zawartymi w skórze, zwiększają ekspresję genów filagryny i lorikryny (białek wpływających na kondycję bariery naskórkowej). Wpływają na regenerację skóry, dzięki istotnemu wpływowi na długość życia komórek, poliferację keratynocytów. Inne badania pokazują także, że egzosomy bakteryjne mają unikalną zdolność do wspierania równowagi mikrobiomu skóry (rok 2022, Thakura, udowodnił zasadność zastosowania egzosomów Lactobacillus na dermatozy skórne) oraz są niezwykle biokompatybilne z naszą skórą, nie powodując alergii oraz podrażnień.
• ✓ Egzosomy syntetyczne (lab-grown) - produkowane metodami biotechnologicznymi, gdzie skład ich dostarczanych składników jest odpowiednio modyfikowany na potrzeby konkretnych terapii.

Ponadto rozróżniając ich kierunek specjalistycznego działania można dokonać podziału na:

• ✓ Egzosomy stymulujące regenerację skóry - aktywują fibroblasty, zwiększają produkcję kolagenu i elastyny, poprawiają nawilżenie i sprężystość skóry.
• ✓ Egzosomy przeciwzapalne – redukują stany zapalne i zaczerwienienia
• ✓ Egzosomy przeciwstarzeniowe – redukują oznaki fotostarzenia i neutralizują wolne rodniki, wspomagając tym samym ochronę DNA komórkowego
• ✓ Egzosomy do pielęgnacji włosów – oczywiście stymulują wzrost włosów.

Schemat działania egzosomów w komunikacji międzykomórkowej

Działanie egzosomów często można porównać do pracy kuriera, który dostarcza paczkę pod wskazany adres. Każdy maleńki pęcherzyk odpowiedzialny jest za transport specjalnej przesyłki, którą jest materiał biologiczny - dociera on tam gdzie jest pożądany. Na powierzchni błony egzosomu znajdują się markery, dzięki którym możliwa jest efektywna komunikacja międzykomórkowa. Miano „inteligentnego składnika aktywnego" egzosomy zyskały dzięki celowanemu działaniu i zdolności do komunikacji z otoczeniem.

Krótko o tym jak powstają egzosomy

Rys. 1 Proces powstawania egzosomu oraz działanie ich na komórkę docelową

Wewnątrz komórki powstają wewnątrzkomórkowe ciała wielopęcherzykowe (MVB). Następnie w tych ciałach formują się pęcherzyki wewnątrzkomórkowe, które później stają się egzosomami. MVB łączą się z błoną komórkową i uwalniają egzosomy do przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Egzosomy następnie przenikają do innych komórek, niosąc sygnały i cząsteczki biologiczne, aktywując procesy regeneracyjne.

Kluczowe dowody naukowe działania egzosomów na skórę

• ✓ Stymulacja syntezy kolagenu i elastyny – egzosomy zwiększają produkcję kolagenu typu I i III oraz elastyny, co doskonale wpływa na poprawę jędrności i elastyczności skóry. Badania dowodzą, że egzosomy wykazały wzrost syntezy kolagenu i elastyny już na poziomie komórkowym. Efekty sięgają aż 400%!
• ✓ Hamowanie działania enzymów odpowiedzialnych za rozkład kolagenu, co pomaga utrzymać strukturę skóry i spowalnia powstawanie zmarszczek.
• ✓ Redukcja stresu oksydacyjnego, stanów zapalnych oraz wspomaganie gojenia ran – zawarte w egzosomach enzymy antyoksydacyjne oraz mikroRNA skutecznie neutralizują wolne rodniki, obniżają poziom cytokin prozapalnych, które mają związek z podrażnieniami.
• ✓ Przyspieszenie regeneracji skóry i odnowę komórkową – egzosomy stymulują podziały komórek skóry (keratynocytów i fibroblastów), co prowadzi do szybszej odbudowy naskórka, wygładzania drobnych zmarszczek i poprawy ogólnej struktury skóry.
• ✓ Przenikanie do warstw skóry i lokalizacja w pobliżu fibroblastów - zostało to potwierdzone dzięki obserwacji zwiększonej syntezy kolagenu i elastyny tuż po aplikacji egzosomów.
• ✓ Leczenie łysienia androgenowego - śródskórne iniekcje egzosomów w skórę głowy znacząco wpływały wzrost gęstości włosów.
• ✓ Łagodzeniu skóry wrażliwej i przywracaniu prawidłowego funkcjonowania bariery naskórkowej

Ponadto zastosowanie terapii skojarzonych w postaci wsparcia urządzeń pozwala uzyskać jeszcze bardziej spektakularne wyniki. Zaobserwowano, iż użycie egzosomów z techniką mikronakłuwania - powoduje zwiększenie penetracji aż o 300%, z użyciem laserów frakcyjnych - wpływa na synergistyczne działanie regeneracyjne, a użycie dodatkowo kwasu hialuronowego znacząco przedłuża działanie nawilżające.

Kosmetyki z egzosomami w SLAVIA COSMETICS

Egzosomy z żeń-szenia fermentowanego probiotykami znajdziesz w naszym Toniku - mgiełce z aktywatorami przenikania. Zastosowane tutaj zostały zaawansowane egzosomy roślinno-bakteryjne, pozyskiwane z fermentacji bakterii Lactobacillus z ekstraktem z żeń-szenia, synergicznie wzmacniają one efekty regeneracyjne. Egzosomy przenoszą bioaktywne molekuły do komórek skóry, stymulując ich naturalne procesy naprawcze, podczas gdy żeń-szeń wzmacnia działanie przeciwstarzeniowe oraz odżywcze produktu.

Egzosomy z żeń-szenia fermentowanego probiotykami

Egzosomy - stanowią nośniki, które docierają do głębokich komórek skóry, stymulując procesy naprawcze, regeneracyjne oraz produkują białka budulcowe skóry: kolagen i elastynę. Ponadto działają wzmacniająco na barierę naskórkową i mikrobiom skóry.

Ekstrakt z żeń-szenia (Panax ginseng) - natomiast to bogactwo ginsenozydów (unikalnych saponin triterpenowych), witamin (C, E, z grupy B), składników mineralnych (żelazo, magnez, wapń, cynk), aminokwasów, polisacharydów, związków fenolowych, olejków eterycznych oraz cukrów. Taka kombinacja pozwala na głęboką regenerację skóry, poprawę jej jędrności, nawilżenia oraz redukcję zmarszczek i oznak zmęczenia.

Formuła naszego produktu wzbogacona jest także o:

• hydrolizowane glikozaminoglikany, otwierają drogę do stymulowana procesów regeneracji naskórka, poprawiając dodatkowo penetrację składników aktywnych oraz intensyfikują działanie pozostałych składników aktywnych zawartych w formule kosmetyku.
• fermentowana woda ryżowa, która powstaje w wyniku procesu fermentacji wody, w której gotowany jest ryż. Fermentacja obniża pH płynu do poziomu zbliżonego do naturalnego pH skóry i włosów, dzięki czemu woda ryżowa staje się bardziej kompatybilna ze skórą i otrzymuje dawkę intensywnego nawilżenia.
• kompleks ekstraktów z arniki, bluszczu, malwy, ogórka, pomurnika, czarnego bzu i lipy wielokierunkowo nawilża, reguluje transepidermalną utratę wody oraz wzmacnia naczynia krwionośne.
• bioferment z bambusa wytworzony podczas procesu fermentacji liści lub pędów bambusa z udziałem bakterii fermentacyjnych takich jak Lactobacillus, która pozwala na wytworzenie bioaktywnych związków, w tym bio-krzemionki (krzemionka organiczna), flawonoidów, aminokwasów (np. tyrozyna, arginina), ramnozy oraz białek. Dzięki temu skutecznie rewitalizuje oraz wygładza skórę.

Podsumowanie

Wraz z rosnącym zainteresowaniem i badaniami nad egzosomami, można spodziewać się dalszego wzrostu ich obecności na rynku kosmetycznym. Dzięki swoim unikalnym właściwościom, egzosomy przynoszą innowacyjne rozwiązania w dziedzinie pielęgnacji skóry i stają się nieodłącznym elementem nowoczesnych preparatów kosmetycznych.

Naukowe dowody wskazują, że egzosomy pozytywnie wpływają na skórę poprzez wielokierunkowe działania regeneracyjne, przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co czyni je atrakcyjnym rozwiązaniem w terapii przeciwstarzeniowej i wspomagającej odnowę skóry. Kluczowe jest przestrzeganie aktualnych regulacji prawnych, wybór produktów od renomowanych producentów oraz prowadzenie dalszych badań klinicznych dla pełnego wykorzystania potencjału tej rewolucyjnej technologii. Egzosomy otwierają nową erę w kosmetologii, oferując naturalne, biologicznie aktywne rozwiązania oparte na mechanizmach komunikacji międzykomórkowej. Ich rozwój może zrewolucjonizować podejście do pielęgnacji skóry, przenosząc kosmetykę z poziomu powierzchownego działania na poziom głębokiej regeneracji biologicznej.

Bibliografia:

https://www.kosmopedia.org/o-tym-sie-mowi/egzosomy-w-kosmetykach/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12114925/
https://beauty-forum.com.pl/wiedza/egzosomy-pochodzenie-ma-znaczenie/
https://postepybiochemii.ptbioch.edu.pl/index.php/PB/article/download/276/456/1204
https://pl.wikipedia.org/wiki/Egzosomy
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10785444/
https://asceplus.pl/z-czego-sklada-sie-egzosom/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12114925/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11899913/
https://inntechnologies.pl/egzosomy-pochodzace-z-komorek-macierzystych-dzialanie-rola-i-zastosowanie-w-medycynie-jakosc-i-standaryzacja-produktu-egzosomy-a-choroby-skory/
https://apcz.umk.pl/JEHS/article/download/44854/36152
https://przemyslkosmetyczny.pl/artykul/egzosomy-inteligentny-skladnik-aktywny/