pH skóry twarzy a kosmetyki – o czym trzeba wiedzieć?

pH skóry twarzy a kosmetyki – o czym trzeba wiedzieć?

Choć większość osób słyszała o pH skóry, niewiele wie, jak duży wpływ ma ono na codzienne funkcjonowanie bariery hydrolipidowej. Odczyn pH skóry odpowiada nie tylko za komfort skóry i odpowiednie nawilżenie, ale również za prawidłowe działanie enzymów, mikrobiomu oraz procesów regeneracyjnych zachodzących w naskórku. Nie bez powodu producenci kosmetyków tak często podkreślają, że ich produkty mają fizjologiczne pH.

Jednocześnie wokół tego tematu narosło sporo mitów i uproszczeń. Często można spotkać się z przekonaniem, że po każdym myciu twarzy trzeba koniecznie przywracać pH tonikiem albo że sam odczyn kosmetyku decyduje o tym, czy będzie on łagodny dla skóry.

Rzeczywistość jest jednak bardziej złożona. pH skóry odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu jej prawidłowego funkcjonowania, ale wpływ kosmetyków na ten parametr zależy od wielu czynników. Warto więc zrozumieć, czym właściwie jest pH skóry twarzy, jakie wartości uznaje się za prawidłowe i kiedy zaburzenie równowagi rzeczywiście może stać się problemem.

Co to jest pH skóry?

Zanim odpowiem na pytanie, jakie pH ma skóra, warto wyjaśnić czym samo pH jest. To wskaźnik określający odczyn środowiska, czyli informujący o tym, czy dana substancja ma charakter kwaśny, obojętny czy zasadowy. Wartość pH przedstawia się na skali od 0 do 14. Środek skali, czyli pH 7, określa odczyn obojętny. Wartości od niego niższe wskazują na odczyn kwaśny, a wyższe na zasadowy.

Kiedy mowa o pH skóry człowieka, nie odnosi się to do wnętrza skóry, lecz do jej powierzchni. Pokryta jest ona tzw. kwaśnym płaszczem hydrolipidowym, czyli cienką warstwą utworzoną przez sebum, pot oraz składniki naturalnie obecne w warstwie rogowej. Przez wiele lat traktowano ją jedynie jako ciekawostkę fizjologiczną, jednak współczesne badania pokazują, że odgrywa ona kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu bariery ochronnej skóry (Brooks, 2024; Ali, Yosipovitch, 2013). Fizjologiczny odczyn pH wpływa na organizację lipidów budujących barierę naskórkową, wspiera proces odnowy naskórka i pomaga utrzymać równowagę mikrobiologiczną skóry (Schmid-Wendtner, Korting, 2006; Nováčková, 2021).

pH kwasowe

Za kwasowe pH uznaje się wartości poniżej 7 w skali pH. Im niższa wartość, tym bardziej kwaśny jest odczyn danej substancji lub środowiska. Warto jednak pamiętać, że „kwaśny” nie oznacza od razu czegoś drażniącego lub szkodliwego. W organizmie człowieka wiele tkanek i płynów fizjologicznych ma naturalnie kwaśny odczyn, ponieważ jest on niezbędny do prawidłowego przebiegu procesów biologicznych.

Dobrym przykładem jest właśnie skóra. Naturalne pH skóry człowieka jest lekko kwaśne i według większości badań mieści się w zakresie od około 4 do 6, choć dokładna wartość zależy od miejsca pomiaru, wieku czy indywidualnych cech skóry (Lukić, 2021).

Kwaśne pH skóry pozwala na prawidłowe funkcjonowanie wielu enzymów odpowiedzialnych za utrzymanie zdrowej bariery naskórkowej, wspiera syntezę lipidów budujących warstwę rogową oraz pomaga zachować równowagę mikrobiomu skóry.

Prawidłowe pH skóry twarzy

Według aktualnych badań prawidłowe pH skóry twarzy najczęściej mieści się w zakresie od około 4,5 do 5,5, a średnia wartość wynosi około 5 (Brinke, 2021). Warto jednak pamiętać, że poziom pH może zmieniać się pod wpływem wielu czynników. Znaczenie ma wiek, typ skóry, ilość wydzielanego sebum, a nawet warunki atmosferyczne.

Skóra tłusta często ma niższe pH niż skóra sucha, co wynika z większej aktywności gruczołów łojowych. Z kolei wraz z wiekiem zdolność skóry do utrzymywania fizjologicznego odczynu pH stopniowo się pogarsza i następuje jego wzrost, co skutkuje zwiększoną skłonnością do przesuszeń i podrażnień.

Co wpływa na pH skóry?

Naturalne pH skóry nie jest wartością stałą. Przez cały czas podlega wpływowi różnych czynników, zarówno tych związanych z funkcjonowaniem organizmu, jak i środowiskiem czy codzienną pielęgnacją.

Istotną rolę odgrywa sebum. To właśnie ono pomaga utrzymać lekko kwaśny odczyn skóry. Znaczenie ma również pot, którego składniki uczestniczą w tworzeniu naturalnej bariery ochronnej. Na poziom pH wpływa także stopień nawilżenia naskórka, aktywność enzymów oraz procesy zachodzące podczas dojrzewania komórek skóry (Hawkins, 2021; Mijaljica, 2025).

Duże znaczenie ma również pielęgnacja. Szczególnie dotyczy to kosmetyków do mycia twarzy, ponieważ podczas oczyszczania dochodzi do usunięcia części sebum oraz składników płaszcza hydrolipidowego. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt myjący zaburza pH skóry.

Wykonaliśmy własne badania aparaturowe w niezależnym laboratorium, aby sprawdzić, jak różne produkty myjące wpływają na pH skóry po myciu.

• W przypadku naszego nawilżającego żelu do mycia twarzy z 4% glukonolaktonem nie zaobserwowaliśmy istotnych zmian pH skóry po oczyszczaniu. Oznacza to, że skóra zachowała swój naturalny odczyn i nie wymagała dodatkowego przywracania pH za pomocą toniku.
• Podobny wynik uzyskaliśmy dla popularnego żelu drogeryjnego deklarującego fizjologiczne pH. Badania potwierdziły, że produkt nie zaburzał istotnie pH skóry po oczyszczaniu.
• Inaczej wyglądała sytuacja po zastosowaniu szarego mydła, gdzie pH skóry wyraźnie wzrosło. W tym przypadku zastosowanie toniku w celu przywrócenia skórze fizjologicznego pH jest jak najbardziej uzasadnione, a wręcz potrzebne.

Zaburzone pH skóry twarzy – objawy

Skóra posiada zdolność do samodzielnego przywracania naturalnego pH. Jeżeli jednak odczyn jest regularnie zaburzany lub bariera hydrolipidowa funkcjonuje nieprawidłowo, mogą pojawić się tego niechciane skutki.

Z reguły pierwszym sygnałem jest uczucie ściągnięcia pojawiające się po umyciu twarzy. Skóra może stać się bardziej szorstka, mniej elastyczna i bardziej podatna na podrażnienia. Wiele osób zauważa również zwiększoną reaktywność na kosmetyki, które wcześniej były dobrze tolerowane.

Badania pokazują, że podwyższone pH utrudnia prawidłową organizację lipidów budujących barierę naskórkową oraz sprzyja zwiększonej przeznaskórkowej utracie wody (Jung, 2022; Nováčková, 2021).

Coraz więcej uwagi poświęca się także zależności pomiędzy pH skóry a mikrobiomem. Wzrost pH może sprzyjać zaburzeniom równowagi mikroorganizmów bytujących na powierzchni skóry, co może spowodować pojawienie się różnych problemów dermatologicznych (Brooks, 2024; Janssens-Böcker, 2024).

Jak utrzymać odpowiednie pH skóry twarzy?

Dbanie o prawidłowe pH skóry nie wymaga rozbudowanej pielęgnacji. Najważniejsze jest unikanie działań, które regularnie je zaburzają, a tym samym negatywnie wpływają na funkcje ochronne bariery naskórkowej.

Oczyszczanie

Podstawą jest łagodne oczyszczanie. Dobrze dobrane kosmetyki do mycia twarzy powinny skutecznie usuwać zanieczyszczenia i nadmiar sebum, jednocześnie nie naruszając bariery hydrolipidowej. Warto pamiętać, że o wpływie produktu na skórę nie decyduje tylko jego pH, a cała formuła, w tym zastosowane surfaktanty (Lukić, 2021).

Tonizacja

Jeśli produkt oczyszczający nie zmienia fizjologicznego pH skóry, nie trzeba stosować po nim toniku tylko w celu przywrócenia równowagi. Można jednak sięgnąć po toniki do twarzy, których funkcje wykraczają poza zwykłą tonizację np. wspomagają absorpcję kolejno stosowanych produktów zwiększając ich efektywność czy dbają o mikrobiom.

Wsparcie BHL

W codziennej pielęgnacji warto również stosować odpowiednio dobrane sera i kremy do twarzy, które wspierają funkcjonowanie bariery hydrolipidowej i pomagają ograniczać przeznaskórkową utratę wody.

Skóra trądzikowa

Zachowanie fizjologicznego pH ma szczególne znaczenie u osób z cerą trądzikową. Choć samo zaburzenie pH nie jest przyczyną trądziku, wpływa na stan bariery hydrolipidowej i zwiększa podatność skóry na podrażnienia. Dlatego skuteczne kosmetyki na trądzik powinny nie tylko zawierać substancje ukierunkowane na redukcję niedoskonałości, ale również wspierać naturalną równowagę i pH skóry.

Podsumowanie

Naturalne pH skóry twarzy jest lekko kwaśne i stanowi jeden z elementów wpływających na funkcjonowanie bariery naskórkowej. Odpowiedni odczyn pH wspiera utrzymanie nawilżenia, procesy regeneracyjne oraz równowagę mikrobiomu, dzięki czemu skóra lepiej radzi sobie z wpływem czynników zewnętrznych.

W codziennej pielęgnacji warto więc wybierać kosmetyki, które wspierają utrzymanie fizjologicznego pH skóry, a tym samym wspomagają naturalne mechanizmy ochronne skóry.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Źródła:

• https://www.jidonline.org/article/S0022-202X(24)01971-7/fulltext
• https://medicaljournalssweden.se/actadv/article/view/7439
• https://karger.com/spp/article-abstract/19/6/296/295519/The-pH-of-the-Skin-Surface-and-Its-Impact-on-the?redirectedFrom=fulltext
• https://www.jidonline.org/article/S0022-202X(21)00238-4/fulltext
• https://www.mdpi.com/2079-9284/8/3/69
• https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=107702
• https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ics.12721
• https://www.mdpi.com/2079-9284/12/1/24
• https://www.mdpi.com/1422-0067/23/7/3910
• https://link.springer.com/article/10.1007/s13555-024-01321-x